BESPAAR JEZELF TELEFOONKOSTEN: Je kunt deze tekst het beste kopiëren naar je computer om deze dan later rustig door te lezen. BV NETSCAPE: Klik op File en Save as. ZELFHULP Computer Programma's Meer informatie over de Zelfhulp Computer Programma's. 1 Hoe je een programma kunt uitproberen. 2 Een korte beschrijving van elk programma. 3 Achtergrond van de Zelfhulp Computer Programma's 1 Het uitproberen van een Zelfhulp Computer Programma. Als je een programma wilt uitproberen, maak dan gebruik van de Zelfhulp Download Service. Je kunt de volgende programma-bestanden naar je computer kopiëren: zsexpert.exe (PERSONAL SEXPERTISE) zdroom.exe (DROOM PROGRAMMA) zzkp.exe (ZELF KONFRONTATIE PROGRAMMA) zintake.exe (INTAKE) PERSONAL SEXPERTISE (DOS programma) Installeren. Maak een directory C:\PSDEMO aan. Kopiëer de file ZSEXPERT.EXE naar deze directory. Ga in deze directory staan en typ in: zsexpert(Enter) De programma's en informatie staan nu in de directory C:\PSDEMO. Als je meer informatie over de SEXPERTISE programma's wilt hebben, start dan het programma LEESMIJ.EXE op. Ga in de directory C:\PSDEMO staan en typ in: leesmij(Enter) Kies dan menukeus 3 om wat meer informatie over PERSONAL SEXPERTISE te krijgen. De andere menukeuzen zijn voor de uitprobeer-versie niet van belang. Als je het programma PERSONAL SEXPERTISE wilt uitpro- beren, start dan het programma op: start(Enter) Als je onder WINDOWS het programma opstart in een DOS box, dan kun je deze DOS box het beste zo groot maken als het hele scherm. Druk op de toets Alt en (terwijl je de toets Alt in gedrukt houdt) druk op de toets Enter. Om het scherm weer klein te maken, druk je weer op Alt Enter. SEXPERTISE PROFESSIONAL (DOS programma) Programma met name voor hulpverleners op het gebied van sexualiteit en relaties. Installeren. Maak een directory C:\PSDEMO aan. Kopiëer de file ZPROFSEX.EXE naar deze directory. Ga in deze directory staan en typ in: zprofsex(Enter) De programma's en informatie staan nu in de directory C:\PSDEMO. Als je meer informatie over de SEXPERTISE programma's wilt hebben, start dan het programma LEESMIJ.EXE op als je op de demo van PERSONAL SEXPERTISE hebt op- gehaald. Ga dan in de directory C:\PSDEMO staan en typ in: leesmij(Enter) Ook kun je de tekst HANDLEID.ING bekijken. Als je wilt kennismaken met SEXPERTISE PROFESSIONAL, start dan het demo-programma op: sp(Enter) Als je onder WINDOWS het programma opstart in een DOS box, dan kun je deze DOS box het beste zo groot maken als het hele scherm. Druk op de toets Alt en (terwijl je de toets Alt in gedrukt houdt) druk op de toets Enter. Om het scherm weer klein te maken, druk je weer op Alt Enter. DROOM PROGRAMMA (DOS programma) Installeren. Maak een directory C:\DRO aan. Kopiëer de file ZDROOM.EXE naar deze directory. Ga in deze directory staan en typ in: zdroom -d(Enter) Vergeet de -d niet, want die zorgt ervoor dat belangrijke programma-onderdelen in aparte sub-directories worden ondergebracht. De programma's en informatie staan nu in de directory C:\DRO en de subdirectory C:\DRO\DATA. Als je het DROOM PROGRAMMA wilt uitproberen, start dan het programma op door in de directory C:\DRO te gaan staan en in te typen: start(Enter) De toegangscode voor het programma is 1111. Als je onder WINDOWS het programma opstart in een DOS box, dan kun je deze DOS box het beste zo groot maken als het hele scherm. Druk op de toets Alt en (terwijl je de toets Alt in gedrukt houdt) druk op de toets Enter. Om het scherm weer klein te maken, druk je weer op Alt Enter. Als je het programma op een andere plaats wilt in- stalleren (bv D:\DRO), dan kun je dezelfde stappen doen als hierboven beschreven zijn, maar na het "uitpakken" van de programma's moet je dan eerst de paden wijzigen in de volgende bestanden: DROSYS verander c:\dro\data\ in d:\dro\data\ SYSTEM.DRO verander c:\dro\data in d:\dro\data ZELF KONFRONTATIE PROGRAMMA (DOS programma) Installeren. Maak een directory C:\ZKP aan. Kopiëer de file ZZKP.EXE naar deze directory. Ga in deze directory staan en typ in: zzkp -d(Enter) Vergeet de -d niet, want die zorgt ervoor dat belangrijke programma-onderdelen in aparte sub-directories worden ondergebracht. De programma's en informatie staan nu in de directory C:\ZKP en in de subdirectories C:\ZKP\DATAL en C:\ZKP\DATAZ. Als je het ZKP programma wilt uitproberen, start dan het programma op door in de directory C:\ZKP te gaan staan en in te typen: start(Enter) De toegangscode voor het programma is 1446. Als je onder WINDOWS het programma opstart in een DOS box, dan kun je deze DOS box het beste zo groot maken als het hele scherm. Druk op de toets Alt en (terwijl je de toets Alt in gedrukt houdt) druk op de toets Enter. Om het scherm weer klein te maken, druk je weer op Alt Enter. Als je het programma op een andere plaats wilt in- stalleren (bv D:\ZKP), dan kun je dezelfde stappen doen als hierboven beschreven zijn, maar na het "uitpakken" van de programma's moet je dan eerst de paden wijzigen in de volgende bestanden: LEVSYS verander c:\zkp\datal\ in d:\zkp\datal\ SYSTEM.LEV verander c:\zkp\datal in d:\zkp\datal ZKPSYS verander c:\zkp\dataz\ in d:\zkp\dataz\ SYSTEM.ZKP verander c:\zkp\dataz in d:\zkp\dataz INTAKE (DOS programma) Installeren. Maak een directory C:\INTAKE aan. Kopiëer de file ZINTAKE.EXE naar deze directory. Ga in deze directory staan en typ in: zintake -d(Enter) Vergeet de -d niet, want die zorgt ervoor dat belangrijke programma-onderdelen in aparte sub-directories worden ondergebracht. De programma's en informatie staan nu in de directory C:\INTAKE. Als je het INTAKE PROGRAMMA wilt uitproberen, start dan het programma op door in de directory C:\INTAKE te gaan staan en in te typen: start(Enter) Als je onder WINDOWS het programma opstart in een DOS box, dan kun je deze DOS box het beste zo groot maken als het hele scherm. Druk op de toets Alt en (terwijl je de toets Alt in gedrukt houdt) druk op de toets Enter. Om het scherm weer klein te maken, druk je weer op Alt Enter. Als je het programma op een andere plaats wilt in- stalleren (bv D:\INTAKE), dan kun je dezelfde stappen doen als hierboven beschreven zijn, maar na het "uitpakken" van de programma's moet je dan eerst de paden wijzigen in het volgende bestand: SYSTEM.DRO verander c:\intake\data in d:\intake\data 2 Korte beschrijving van elk programma. PERSONAL SEXPERTISE In voornamelijk spelvorm wordt de mogelijkheid geboden inzicht te verkrijgen in eigen seksueel functioneren en dat van de partner. Het programma helpt bijvoorbeeld de vraag te beantwoorden: "Wat zoek ik in seks, en wat denk ik dat mijn partner er vooral in hoopt te vinden?". Partners worden geholpen beter over intieme zaken te praten, en krijgen tips bij eenvoudige problemen. Op speelse wijze brengt Personal Sexpertise basiskennis dichterbij. Je kunt er ook zelf mee gaan spelen: test in een quiz met vrienden je kennis, en laat de computer je macho- of femiscore eens uitrekenen! DROOM PROGRAMMA Met het DROOM PROGRAMMA kun je reeksen dromen invoeren, waarbij je door middel van allerlei vragen geholpen wordt om de belangrijkste aspecten van je dromen in kaart te brengen. Het programma heeft een aantal bijzondere extra's: - je wordt niet alleen door de vragen, maar ook door allerlei associaties met wat je bij eerdere dromen hebt ingevoerd, aan het denken gezet - je krijgt allerlei inhoudelijke voorzetten die je aan het denken zetten over de betekenissen van je dromen - je kunt over reeksen dromen allerlei verschillende analyse's uitvoeren, zodat je bv beter zicht krijgt op de betekenis van terugkerende elementen in je dromen. ZELF KONFRONTATIE PROGRAMMA Het ZELF KONFRONTATIE PROGRAMMA geeft je de gelegenheid om je belangrijkste levensgebieden precies in kaart te brengen. Bij levensgebieden kun je in principe aan al- lerlei zaken denken: je jeugd, je werk, je relaties, je gezondheid, je toekomstverwachting enz. In elk levensgebied zijn er "kern"zaken: dat kunnen bv bepaalde gebeurtenissen of personen zijn. Je wordt bij deze "kernen" van levensgebieden uitgenodigd om je positieve en negatieve gevoelens die daarmee ver- bonden zijn, aan te geven. Het programma voert dan een analyse uit, waarbij met name de samenhangen tussen de verschillende levensgebieden verduidelijkt worden. Dit levert vrijwel altijd verrassende inzichten op. INTAKE Dit programma is gemaakt om persoonlijke gegevens in te voeren die als uitgangspunt kunnen dienen voor het eerste gesprek met een hulpverlener. Vaak gaat juist in de eerste gesprekken veel tijd zitten in het op een rijtje zetten van deze persoonlijke gegevens. Ze vormen de achtergrond van de problemen - vaak spelen gebeurtenissen en ervaringen van vroeger een rol in de problemen van nu. Om je tijd (en dus ook geld) te besparen, helpt dit programma je om jouw achtergrond alvast in kaart te brengen. Wellicht zal de hulpverlener je op bepaalde punten om toelichting vragen, dus het is niet nodig om alles in details uit te werken: het gaat om de hoofdlijnen. 3 Achtergrond van de Computer Zelfhulp Programma's Hier volgen enige overwegingen die geleid hebben tot het maken van Computer Zelfhulp Programma's. Als iemand een persoonlijk probleem heeft, problemen in een relatie of problemen op het werk, dan kan het ver- standig zijn om daar vroeg of laat hulp bij te zoeken. Die hulp kan komen van familie, vrienden, een arts, een psycholoog, een goed boek dat je probleem van verschil- lende kanten belicht enz. Wij willen hier nu een nieuwe vorm van "hulp" aan toe- voegen: computer programma's die gericht zijn op vragen en problemen op een specifiek gebied. Het is goed om direct een typering te geven van de positie van een computer programma ten opzichte van de al bekende vormen van hulp. In principe gaat er niets boven een persoonlijke vorm van hulp. Daarin speelt heel direct alles een rol wat voor elk mens van groot belang is: spreken en luisteren, uiten van emoties en daarop reageren, het je op een bepaalde manier gedragen en daar direct reactie op krijgen enz. Met name als je problemen voor je gevoel erg ingewikkeld zijn of als je het gevoel hebt dat je erg in de war bent, is het verstandig om deze vorm van hulp te zoeken. Aan de andere kant van de "hulp-schaal" zou je bijvoorbeeld het boek kunnen plaatsen. Je hebt een bepaald probleem en je hebt het gevoel dat je daar wel uit kunt komen als je maar over wat extra informatie kunt beschikken en wat zinnige hints kunt krijgen. Door een boek te lezen dat speciaal gaat over jouw probleem zou je de zaken zo goed voor jezelf op een rijtje kunnen zetten, dat je weet wat je moet doen om je probleem op te lossen of op z'n minst hanteerbaar te maken. De zelfhulp computer programma's zitten tussen deze twee vormen van hulp in. Ze bieden de mogelijkheid om jouw verhaal te "vertellen" en reageren ook op wat je intypt. Een goed programma heeft daarbij dan ook allerlei hints en (praktische) tips in voorraad die je op zinnige idee‰n kunnen brengen. Toch blijft een programma net zo "onpersoonlijk" als een boek. Je hebt als het ware op een indirecte manier "contact" met de psychologen die de programma's hebben gemaakt. Net als boeken zijn de zelfhulp computer programma's dus vooral geschikt voor iemand die de zaken goed voor zichzelf op een rijtje kan zetten. Een computer programma is dan vooral een hulpmiddel om de zaken nog overzichtelijker te maken en om (door de vraag- en-antwoord methode) nog scherper in beeld te brengen wat de belangrijkste punten van aandacht zijn. Een bijkomende overweging, die naar onze verwachting in de toekomst steeds belangrijker zal worden, is het aspect van de kosten van de geestelijke gezondheids- zorg. Het valt te verwachten dat er in de toekomst steeds minder geld beschikbaar zal zijn voor de geeste- lijke gezondheidszorg, met name op het moment dat het de meeste winst op zou kunnen leveren: in de beginfase van problemen. Zelfhulp computer programma's zouden naar onze mening vooral in de fase waarin problemen ontstaan (en nog niet "uit de hand gelopen" zijn) een zinvolle rol kunnen spelen. Het stimuleren van tijdige zelfhulp (in welke vorm dan ook) zou veel ellende kunnen voor- komen. Goede en goedkope zelfhulp computer programma's kunnen naar onze overtuiging hierbij een rol spelen. drs L.J.M. Sommeling drs O.B. Wiersma